Getallen splitsen voor de basisschool
Splitsingen zijn de bouwstenen van het rekenen. Een kind dat weet dat 7 bestaat uit 3 en 4, of 1 en 6, hoeft bij optelsommen niet meer op zijn vingers te tellen. Splitsingen automatiseren maakt rekenen sneller en betrouwbaarder.
- Groep 3 t/m 6
- Tot 10 en tot 20
- Tientallen splitsen
Kies een niveau
Van splitsen tot 10 voor groep 3 tot het splitsen van tientallen voor groep 5 en 6.
Vul de splitsing in
Welke twee getallen samen het getal geven? Typ of kies je antwoord.
Automatiseer
Door herhaling ken je de splitsingen straks uit je hoofd. Dan gaat het echte rekenen veel sneller.
Getallen splitsen op de basisschool
Splitsingen zijn een fundamenteel rekenconcept: het idee dat een getal bestaat uit twee of meer kleinere getallen. 8 = 5 + 3, maar ook 8 = 2 + 6 en 8 = 7 + 1. Als een kind dit voor alle getallen tot 10 foutloos en snel kan, zijn optelsommen en minsommen tot 20 ineens een stuk eenvoudiger.
Wat zijn splitsingen precies?
Een splitsing is een manier om een getal op te delen in twee kleinere getallen die samen het oorspronkelijke getal geven. Van het getal 6 zijn de splitsingen: 1+5, 2+4, 3+3, 4+2, 5+1 (en natuurlijk 0+6 en 6+0). In de praktijk oefenen kinderen de splitsingen zonder nul, want die zijn triviaal.
Leerlijn groep 3 t/m 6
🌱 Groep 3
Alle splitsingen van de getallen 1 t/m 10. Dit is het fundament. Kinderen moeten deze splitsingen aan het einde van groep 3 snel en zeker kennen.
🍀 Groep 4
Splitsingen tot 20. Bijv. 15 = 9 + 6. Ook splitsingen van tiengetallen: 10 = 3 + 7, op verschillende manieren. Verband leggen met optellen en aftrekken.
🌟 Groep 5 en 6
Tientallen splitsen: 60 = 20 + 40. En splitsen als strategie bij grote getallen: 68 = 60 + 8. Dit is de basis voor optellen en aftrekken van meercijferige getallen.
De splitsingstabel
De splitsingstabel van het getal 10 is de meest gebruikte en de meest fundamentele. Wie de splitsingen van 10 automatisch kent, kan grote sommen met aanvullen tot 10 snel oplossen:
- 10 = 1 + 9
- 10 = 2 + 8
- 10 = 3 + 7
- 10 = 4 + 6
- 10 = 5 + 5
De splitsingen van 10 zijn ook de sleutel tot het rekenen over de tien (brugsommen): als je weet dat 8 + 2 = 10, dan snap je dat 8 + 5 = 8 + 2 + 3 = 13.
Tip: Splitsingen werken in twee richtingen. Een kind dat weet dat 7 = 3 + 4, weet daarmee ook dat 7 - 3 = 4 en dat 7 - 4 = 3. Je koopt als het ware drie feiten voor de prijs van een.
Van splitsen naar optellen en aftrekken
De kracht van splitsingen wordt pas echt zichtbaar bij de stap naar brugsommen. Bij 9 + 4 weet een kind dat 9 + 1 = 10 (splitsing van 10: 9 en 1). Dan blijft er nog 3 over van de 4, en 10 + 3 = 13. Dit rekenpad, 'via de 10', is de meest gebruikte strategie in groep 4 en werkt alleen vlot als de splitsingen van 10 geautomatiseerd zijn.
Splitsingen in de klas
Het aanleren van splitsingen vraagt om een balans tussen begrip en automatisering. Begrip komt eerst: kinderen moeten snappen waarom 7 = 3 + 4 klopt (met blokjes, dots of een getallenlijn). Automatisering is de volgende stap: het antwoord geven zonder na te denken.
Automatiseren versus begrijpen
Een veelgemaakte fout is automatisering overslaan. Kinderen begrijpen splitsingen met materiaal, maar draaien ze bij een som alsnog uit met hun vingers. Dat werkt prima tot groep 4, maar remt ze ernstig bij brugsommen en grote getallen. Regelmatige korte oefensessies (drie minuten per dag, vijf dagen per week) zijn effectiever dan wekelijkse langere blokken.
Veelgemaakte fouten
- Splitsingen verwisselen: 8 = 3 + 4 in plaats van 3 + 5. Ze tellen de tweede term niet goed na.
- Alleen de ene kant kennen: 6 = 4 + 2 kennen, maar 6 = 2 + 4 als een andere som zien. Oefen expliciet op beide richtingen.
- Slechte borging van de splitsingen van 10: Juist deze zijn het meest strategisch. Besteed er verhoudingsgewijs veel aandacht aan.
Zelfstandig oefenen
De oefeningen op KidsDigitaal zijn opgeknipt in niveaus (tot 10, tot 20, tientallen). Een leerling die de splitsingen tot 10 beheerst gaat automatisch door naar het volgende niveau. Dat maakt het geschikt als zelfstandige verwerkingsopdracht of als verlengde instructievervanging.
Leerlingen kiezen hun niveau en oefenen in hun eigen tempo. Geen nakijkwerk, directe feedback bij elke som.
Bekijk de splitsen-oefeningenSplitsingen oefenen thuis
Als de juf of meester splitsingen meestuurt als huiswerk of oefenstof, is het goed te weten hoe je dat thuis kunt begeleiden zonder frustrerend te worden voor je kind.
Wanneer en hoe?
Splitsingen worden actief aangeleerd in groep 3. Als je kind halverwege groep 3 nog moeite heeft met de splitsingen tot 10, is extra oefentijd thuis zinvol. Oefen altijd in korte blokjes van vijf tot tien minuten, niet langer. Splitsingen zijn droge oefenstof, maar ze lenen zich goed voor een snel mondeling vragenrondje voor het slapengaan of tijdens een autoritje.
Spelletjes voor splitsingen
- Raad mijn getal: Jij denkt aan een splitsing (bijv. 3 + 4), zegt het antwoord (7), en je kind raadt de splitsing. Wissel daarna van rol.
- Klap de splitsing: Klap het eerste deel (3 keer), pauze, klap het tweede deel (4 keer). Je kind raadt het totaal.
- Dobbelsteen-splitsen: Gooi twee dobbelstenen. Je kind zegt de splitsing en het totaal.
Als je kind de splitsingen van 10 beheerst, zijn de meeste anderen makkelijk te redeneren. Geef die extra aandacht en de rest volgt.
Veelgestelde vragen over getallen splitsen
Wat zijn splitsingen precies?
Een splitsing is het opsplitsen van een getal in twee kleinere getallen die samen het oorspronkelijke getal geven. Van het getal 8 zijn splitsingen bijvoorbeeld 1+7, 2+6, 3+5 en 4+4.
Waarom zijn splitsingen zo belangrijk?
Splitsingen zijn de bouwstenen voor alle verdere rekenstof. Wie de splitsingen van 10 automatisch kent, kan brugsommen (rekenen over de tien) snel oplossen. Wie de splitsingen van tientallen kent, heeft een groot voordeel bij optellen en aftrekken van meercijferige getallen.
Hoe lang duurt het om splitsingen te automatiseren?
Met dagelijkse korte oefening kennen de meeste kinderen de splitsingen tot 10 na vier tot zes weken goed. Automatisering, waarbij het antwoord direct opkomt zonder nadenken, duurt langer en komt door voortdurende herhaling in context (bij optellen, aftrekken, brugsommen).
Hoe werkt oefenen op KidsDigitaal?
De splitsen-oefeningen zijn ingedeeld per niveau. Na elk antwoord volgt directe feedback. Elke dag kun je één oefening gratis spelen. Voor onbeperkt oefenen heb je een account nodig.
KidsDigitaal biedt educatieve oefenmaterialen ter ondersteuning van het basisonderwijs. De verantwoordelijkheid voor het fundamentele onderwijsaanbod ligt bij de basisschool.