Minsommen oefenen voor de basisschool

Minsommen op de basisschool

Aftrekken is de omgekeerde bewerking van optellen. Toch is het voor veel kinderen moeilijker dan optellen. Dat heeft een duidelijke reden: bij optellen loopt het getal altijd omhoog. Bij aftrekken kun je te maken krijgen met de 'brug over de tien' en dat vraagt extra inzicht in de getallenlijn.

De leerlijn aftrekken

🌱 Groep 3

Aftrekken tot 20 zonder brug. Bijv. 9 - 3 = 6 of 15 - 4 = 11. Het antwoord is altijd aan de juiste kant van de tien, geen oversteek nodig.

🍀 Groep 4

Brugminsommen: bijv. 32 - 7 = 25. Het getal 'kruist de tien'. Dit vraagt een nieuwe aanpak. Ook: aftrekken tot 100 zonder brug.

🌟 Groep 5 en 6

Aftrekken tot 1000. Meercijferige minsommen, zowel cijferend (kolomsgewijs) als rekenend. Contextsommen met geld en maten.

🚀 Groep 7 en 8

Grote getallen, decimalen en breuken aftrekken. Aftrekken in redactiesommen met meerdere stappen.

Aftrekken zonder brug

Bij sommen zonder brug blijft het antwoord aan dezelfde kant van de tien als het getal waarmee je begint. 17 - 5 = 12: zowel 17 als 12 liggen boven de 10, geen probleem. Deze sommen zijn te herleiden tot de splitsingstabel en gaan snel als splitsingen geautomatiseerd zijn.

Brugminsommen

Een brugminsom steekt de tien over. Bij 32 - 7 moet je de tien (30) passeren. De meest gebruikte strategie is aftrekken via de tien:

Eerst aftrekken tot de vorige tien: 32 - 2 = 30.
Dan de rest aftrekken: 7 - 2 = 5, dus nog 5 af. 30 - 5 = 25.

Een andere veelgebruikte strategie is aanvullen: hoeveel moet ik bij 7 optellen om 32 te krijgen? 7 + 3 = 10, 10 + 22 = 32, dus 3 + 22 = 25. Beide strategieën zijn correct; de keuze hangt af van de getallen in de som.

Gouden regel: Een kind dat de splitsingen van 10 goed kent, heeft bij brugminsommen een enorm voordeel. 32 - 7: weet je dat 32 = 30 + 2 en dat 2 + 5 = 7? Dan is de stap naar 32 - 7 = 25 klein.

Grote getallen aftrekken

Vanaf groep 5 leren kinderen ook kolomsgewijs aftrekken (cijferen). Daarbij kan het 'lenen' optreden: 53 - 27, de eenheden zijn te klein (3 - 7 kan niet), dus leen je een tiental. Dit is een procedure die kinderen eerst begrijpend moeten leren, niet als een truc. Cijferen zonder begrip leidt tot hardnekkige rekenfouten die later moeilijk te corrigeren zijn.

Minsommen in de klas

Aftrekken vraagt meer instructietijd dan optellen, omdat er meerdere situaties zijn (zonder brug, met brug, via aanvullen) en kinderen snel fouten maken als ze een strategie mechanisch toepassen zonder de getallen te overzien.

Rekenstrategieën voor aftrekken

Twee strategieën zijn dominant in het Nederlandse basisonderwijs: aftrekken via de tien (voor sommen waarbij de getallen dicht bij een tienveelvoud liggen) en aanvullen (voor sommen waarbij het verschil relatief klein is, bijv. 81 - 76). Leer kinderen beide strategieën en leer ze te herkennen welke strategie handig is voor welke som.

Een veelgemaakte aanpakfout is kinderen te vroeg laten cijferen (kolomsgewijs) als alternatief voor rekenen. Cijferen werkt goed voor grote getallen, maar maskeert begripsfouten bij kleinere sommen.

Veelgemaakte fouten

Aftrekken in de verkeerde volgorde: Bij 32 - 7 berekenen sommige kinderen 7 - 2 = 5 in plaats van 2 als het eerste deel van de brug te zien.
Vergeten hoeveel er afgetrokken is: Na de eerste deelstap (32 - 2 = 30) weten ze niet meer hoeveel er nog over is van de 7.
Afronden en vergeten te corrigeren: "30 - 7 = 23, en dan 2 erbij" of juist "min 2" - in de war raken over de richting van de correctie.

Zelfstandig oefenen

De KidsDigitaal-oefeningen richten zich op het automatiseren van minsommen per niveau. Leerlingen in groep 4 die brugminsommen nog niet beheersen, kunnen op het niveau van groep 3 beginnen en systematisch opbouwen.

Oefenen per niveau, directe feedback

Iedere leerling op zijn eigen tempo. Bij een fout antwoord verschijnt de redeneerwijze, geen droge "fout" melding.

Bekijk de minsommen-oefeningen

Minsommen oefenen thuis

Als minsommen thuis extra aandacht nodig hebben, is het belangrijk te weten op welk type som je kind vastloopt. Sommen zonder brug gaan meestal goed als splitsingen bekend zijn. Brugminsommen zijn een zelfstandig leerpunt dat uitleg vraagt voordat je kunt oefenen.

Thuis oefenen

Vraag de juf of meester welk niveau je kind op dit moment oefent (zonder brug, brugmin, grote getallen). Oefen gericht op dat niveau, niet een niveau hoger. Kinderen die brugminsommen nog niet snappen hebben er niets aan om te oefenen met grote getallen.

Op KidsDigitaal kun je het niveau zelf instellen. Begin op het niveau waarvan je kind negentig procent van de sommen goed heeft en bouw van daaruit op.

💡 Tip voor thuis

Gooi twee dobbelstenen. Neem het hoogste getal min het laagste. Wie het snelst het goede antwoord geeft, wint een punt. Tien punten is gewonnen. Dit oefent aftrekken tot 6 op een speelse manier zonder scherm.

Praktische tips

Zorg dat je kind eerst de splitsingen van 10 automatisch kent voordat je met brugminsommen begint.
Gebruik de getallenlijn als hulpmiddel. Laat je kind de stappen tekenen. Tekenen maakt de strategie zichtbaar en voorkomt stapelfouten.
Korte sessies van vijf tot tien minuten zijn effectiever dan lange rekenblokken in het weekend.

Veelgestelde vragen over minsommen

Wat is een brugminsom?

Een brugminsom is een aftreksom waarbij het antwoord aan de andere kant van een tienveelvoud ligt dan het getal waarmee je begint. Bijv. 32 - 7 = 25. Je start boven de 30, maar het antwoord (25) ligt eronder. De 'brug' is de tien (30) die je passeert bij het aftrekken.

Wanneer leert mijn kind brugminsommen?

In de meeste methodes worden brugminsommen geïntroduceerd in groep 4. In groep 3 oefenen kinderen eerst aftrekken tot 20 zonder brug, zodat de strategie via de tien goed begrepen is voordat de brug erbij komt.

Aftrekken of aanvullen, wat is beter?

Beide strategieën zijn correct en hebben hun gebruik. Aanvullen is handig als de twee getallen dicht bij elkaar liggen (bijv. 83 - 79). Aftrekken via de tien werkt beter als het verschil groot is. De meeste methodes leren kinderen beide en laten hen zelf kiezen welke strategie handig is voor een specifieke som.

Hoe werkt oefenen op KidsDigitaal?

De minsommen zijn ingedeeld per niveau: zonder brug, brugminsommen en grote getallen. Na elk antwoord volgt directe feedback met een uitleg bij foute antwoorden. Elke dag kun je één oefening gratis spelen. Voor onbeperkt oefenen heb je een account nodig.

Minsommen oefenen op de basisschool

Kies je niveau

Los de som op

Bouw snelheid op